Khi nhà nước triển khai các dự án xây dựng, nhiều người đặt câu hỏi: “Đất giao thông có được bồi thường không?” Việc xác định quyền lợi cho chủ sở hữu đất liên quan đến quy hoạch giao thông luôn khiến nhiều người băn khoăn. Bài viết dưới đây Luật sư SPT sẽ phân tích chi tiết căn cứ pháp luật, trường hợp được bồi thường và mức giá bồi thường để bạn nắm rõ!

Đất quy hoạch giao thông là gì?

Đất quy hoạch giao thông là khu đất đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền khoanh vùng, xác định sử dụng cho mục đích phát triển hạ tầng giao thông như đường bộ, đường sắt, cầu, bến đỗ, bãi đỗ xe …phục vụ việc đi lại và vận tải hàng hóa. Việc quy hoạch này nhằm đảm bảo phát triển hệ thống giao thông một cách đồng bộ với chiến lược phát triển kinh tế – xã hội, an ninh quốc phòng và nhu cầu đi lại của người dân.

Nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất

Để đảm bảo tính công bằng và ổn định an sinh xã hội, Luật Đất đai hiện hành đã quy định rất rõ ràng về nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất. Cụ thể, khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng (trong đó có làm đường giao thông), việc bồi thường đất đai phải tuân thủ các tiêu chí sau:

• Bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng: Ưu tiên hàng đầu là đền bù cho người dân một diện tích đất khác có cùng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi.
• Bồi thường bằng tiền hoặc tài sản khác: Trong trường hợp quỹ đất của địa phương không còn đất cùng mục đích sử dụng để đền bù, người dân sẽ được bồi thường bằng tiền. Khoản tiền này được tính theo giá đất cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp Tỉnh/Thành phố quyết định tại thời điểm ban hành quyết định thu hồi.
• Đảm bảo sinh kế và chỗ ở: Việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan và đặc biệt phải tạo điều kiện để người bị thu hồi đất có chỗ ở, thu nhập và điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Thu hồi đất giao thông có được bồi thường không? 

Thu hồi đất giao thông có được bồi thường. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đều được bồi thường. Việc bạn có nhận được tiền đền bù hay không phụ thuộc hoàn toàn vào tính pháp lý của mảnh đất tại thời điểm có quyết định thu hồi.

Điều kiện được bồi thường

Để được Nhà nước bồi thường thiệt hại về đất, mảnh đất của bạn phải thỏa mãn các điều kiện sau đây:

• Đất thuộc hành lang an toàn giao thông không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hàng năm: Nếu bạn đang sử dụng đất một cách ổn định, lâu dài và đây không phải là loại đất bạn đang thuê của Nhà nước và đóng tiền thuê mỗi năm, bạn sẽ được xem xét bồi thường giá trị quyền sử dụng đất. (Bởi lẽ, với đất thuê trả tiền hàng năm, Nhà nước chỉ bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại chứ không bồi thường về đất).
• Đất đã có Giấy chứng nhận (Sổ đỏ/Sổ hồng): Đây là bằng chứng pháp lý vững chắc nhất khẳng định quyền sở hữu hợp pháp của bạn. Nếu mảnh đất bị thu hồi đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bạn chắc chắn sẽ được bồi thường theo đúng quy định.
• Đất chưa có Giấy chứng nhận nhưng đủ điều kiện cấp theo quy định: Ngay cả khi bạn chưa kịp làm Sổ đỏ, nhưng mảnh đất đó được bạn sử dụng ổn định, không có tranh chấp và thỏa mãn các điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận theo quy định của Luật Đất đai, bạn vẫn được bồi thường bình thường.

Các trường hợp không được bồi thường về đất

Ngược lại, Nhà nước sẽ kiên quyết từ chối bồi thường về đất đối với các trường hợp vi phạm pháp luật đất đai hoặc không đủ cơ sở pháp lý, bao gồm:

• Đất lấn chiếm trái phép hành lang an toàn giao thông: Nếu người dân tự ý rào chắn, cơi nới, lấn chiếm phần đất đã được cắm mốc hành lang an toàn giao thông để sử dụng, khi Nhà nước thực hiện dự án dẹp bỏ lấn chiếm, diện tích này sẽ bị thu hồi không bồi thường. Thậm chí, người lấn chiếm còn có thể bị xử phạt hành chính.
• Đất thuê của Nhà nước trả tiền thuê hàng năm: Bản chất của loại hình này là bạn đang dùng tài sản của Nhà nước và trả phí từng năm. Khi Nhà nước cần dùng đến, hợp đồng thuê chấm dứt, bạn không có quyền đòi bồi thường giá trị mảnh đất đó.
• Đất được giao không đúng thẩm quyền (không đủ điều kiện cấp sổ): Những mảnh đất được mua bán bằng giấy tay từ các cá nhân/tổ chức không có quyền giao đất, lấn chiếm đất công, hoặc chuyển mục đích sử dụng đất trái phép mà không đủ điều kiện để hợp thức hóa (cấp sổ đỏ), sẽ không được bồi thường khi thu hồi.

Khi không được bồi thường mà không nằm trong các trường hợp trên bạn có thể viết đơn kiến nghị về bồi thường đất đai để được xem xét và giải quyết tuy nhiên cần tham khảo thật kỹ từ các luật sư tư vấn có kinh nghiệm về bồi thường đất đai để tránh mất thời gian và chi phí không đáng có.

Giá bồi thường đất quy hoạch giao thông được tính ra sao?

Khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án giao thông, giá bồi thường không được xác định theo thỏa thuận tự do giữa người dân và chủ đầu tư, mà phải tuân theo quy định pháp luật về đất đai. Cụ thể, mức bồi thường sẽ dựa trên giá đất cụ thể do UBND cấp tỉnh/thành phố quyết định tại thời điểm thu hồi, đồng thời người dân còn có thể nhận thêm nhiều khoản hỗ trợ khác để ổn định cuộc sống.

Nguyên tắc tính giá đền bù

Giá bồi thường không dựa vào “giá thị trường” tự thỏa thuận mà tuân thủ nguyên tắc nhà nước, cụ thể:

• Công thức tính: Giá đất cụ thể = Giá đất trong bảng giá đất × Hệ số điều chỉnh giá đất (K), do UBND tỉnh ban hành hàng năm dựa trên dữ liệu thị trường thực tế.
• Thời điểm áp dụng: Xác định đúng lúc phê duyệt phương án thu hồi, ưu tiên bồi thường bằng đất tương đương; nếu thiếu thì chuyển sang tiền theo giá trên.
• Phương pháp định giá: Sử dụng so sánh, thu nhập, thặng dư, hệ số điều chỉnh để sát giá thị trường nhưng dưới sự kiểm soát của địa phương.

Các khoản hỗ trợ thêm ngoài tiền đền bù đất

Ngoài bồi thường chính, người dân còn nhận hỗ trợ để ổn định đời sống theo Điều 108 Luật Đất đai 2024:

• Hỗ trợ ổn định đời sống: Áp dụng cho hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất (đặc biệt là đất nông nghiệp). Hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật trong một thời gian nhất định để ổn định sinh hoạt sau khi mất đất.
• Hỗ trợ di dời: Khi bị thu hồi đất ở, người dân sẽ được hỗ trợ chi phí di chuyển, tháo dỡ, vận chuyển tài sản.
• Hỗ trợ đào tạo nghề: Áp dụng khi bị thu hồi đất nông nghiệp hoặc đất sản xuất. Có thể bao gồm: hỗ trợ tiền học nghề, hỗ trợ tìm việc làm…
• Suất tái định cư: Trường hợp bị thu hồi toàn bộ đất ở người dân sẽ được bố trí đất ở mới hoặc nhà ở tái định cư. 

Người sử dụng đất có được chuyển nhượng đất thuộc hành lang an toàn giao thông không?

Có, người sử dụng đất hoàn toàn được phép chuyển nhượng quyền sử dụng đất thuộc hành lang an toàn giao thông nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện chung theo Khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai 2024. Pháp luật không cấm riêng việc chuyển nhượng loại đất này, miễn là tuân thủ quy định sử dụng đất và không ảnh hưởng an toàn giao thông đường bộ.

Điều kiện để chuyển nhượng đất hành lang an toàn giao thông bao gồm:

• Thứ nhất, phải có giấy chứng nhận hợp pháp về quyền sử dụng đất hoặc quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (thường gọi là sổ đỏ, sổ hồng), trừ một số trường hợp đặc biệt do luật quy định.
• Thứ hai, thửa đất không có tranh chấp. Nếu trước đó có tranh chấp thì phải được cơ quan có thẩm quyền giải quyết dứt điểm và quyết định đã có hiệu lực pháp luật.
• Thứ ba, quyền sử dụng đất không bị kê biên hoặc không bị áp dụng các biện pháp bảo đảm thi hành án theo quy định của pháp luật.
• Thứ tư, đất vẫn còn trong thời hạn sử dụng theo giấy chứng nhận đã được cấp.
• Thứ năm, quyền sử dụng đất không đang bị áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời (ví dụ như bị phong tỏa để phục vụ giải quyết vụ án).

Tóm lại, việc đất giao thông có được bồi thường không còn phụ thuộc vào nguồn gốc, tình trạng pháp lý và thời điểm sử dụng đất. Người dân cần kiểm tra kỹ quy hoạch, giấy tờ và quy định hiện hành để xác định quyền lợi của mình. Để tránh rủi ro và đảm bảo được bồi thường đúng, đủ khi Nhà nước thu hồi đất, quý khách có thể liên hệ với đội ngũ Luật sư SPT để được tư vấn và hỗ trợ chi tiết.