Khi doanh nghiệp kiệt quệ tài chính hoặc không còn đạt được mục tiêu kỳ vọng, việc đóng cửa là lối thoát tất yếu. Trên thực tế, rất nhiều chủ doanh nghiệp đang nhầm lẫn giữa giải thể và phá sản. Điều này không chỉ dẫn đến việc chọn sai thủ tục, làm hồ sơ bị “treo” vô thời hạn mà còn có nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm pháp lý. bài viết dưới đây sẽ so sánh giải thể và phá sản doanh nghiệp chi tiết, giúp bạn hiểu rõ 2 hình thức này và cách lựa chọn phù hợp với tình trạng thực tế.

Giải thể và phá sản doanh nghiệp là gì?

Để so sánh chính xác, trước tiên chúng ta cần nắm rõ định nghĩa của hai hình thức này theo Luật Doanh nghiệp 2020 và Luật Phá sản 2014.

Giải thể doanh nghiệp (Theo Luật Doanh nghiệp 2020)

Về bản chất, giải thể là việc chủ doanh nghiệp chủ động (hoặc bị cơ quan nhà nước ép buộc) chấm dứt hoàn toàn hoạt động kinh doanh và xóa tên công ty khỏi Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

Trong trường hợp này, doanh nghiệp BẮT BUỘC phải thanh toán hết toàn bộ các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản (nợ thuế, nợ bảo hiểm, nợ đối tác, nợ lương người lao động…). Nếu công ty còn nợ dù chỉ 1 đồng và chủ nợ không đồng ý xóa nợ thì không thể tiến hành giải thể.

Phá sản doanh nghiệp (Theo Luật Phá sản 2014)

Phá sản là tình trạng doanh nghiệp mất khả năng thanh toán (không thể trả được các khoản nợ trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán) và bị Tòa án nhân dân ra quyết định tuyên bố phá sản. Điều này có nghĩa là bạn có nợ, nợ đã đến hạn, chủ nợ đòi nhưng bạn không có tiền trả (hoặc cố tình không trả) trong 3 tháng liên tục.

So sánh giải thể và phá sản doanh nghiệp chi tiết

Để giúp bạn có cái nhìn trực quan và ra quyết định nhanh chóng, dưới đây là bảng so sánh các yếu tố giữa hai thủ tục này:

Điểm khác biệt giữa giải thể và phá sản doanh nghiệp

Có thể thấy, dù quy trình và bản chất khác biệt, cả hai thủ tục này đều có những điểm chung sau đây:

• Đều là thủ tục pháp lý dẫn đến kết quả cuối cùng: Chấm dứt sự tồn tại của pháp nhân doanh nghiệp.
• Đều bị cơ quan nhà nước thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và con dấu pháp nhân.
• Đều bắt buộc phải thực hiện các nghĩa vụ về tài sản theo thứ tự ưu tiên pháp luật quy định: thanh toán nợ lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội (BHXH) cho người lao động, nợ thuế và cuối cùng là nợ đối tác.

Tuy nhiên, sự khác biệt lớn nhất giữa giải thể và phá sản doanh nghiệp nằm ở 3 yếu tố sau:

Khác biệt về khả năng thanh toán

Đây là yếu tố quyết định bạn sẽ đi theo hình thức nào. Nhiều người cho rằng “mất khả năng thanh toán” nghĩa là tài sản công ty bằng 0. Nhưng thực tế không phải vậy. 

Theo Luật Phá sản, chỉ cần bạn có một khoản nợ đến hạn, có chủ nợ yêu cầu thanh toán mà bạn không trả được trong vòng 3 tháng, doanh nghiệp của bạn đã rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán và có thể bị nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản.

Khác biệt về quyền chủ động

• Với giải thể: Chủ doanh nghiệp toàn quyền quyết định thời điểm nộp hồ sơ, tự tay thanh lý tài sản và phân chia giá trị còn lại (nếu có) sau khi đã trả hết nợ.
• Với phá sản: Ngay khi Tòa án thụ lý đơn, tài sản của công ty có nguy cơ bị phong tỏa. Mọi giao dịch, thanh lý tài sản đều do Tòa án và Quản tài viên giám sát, định đoạt. Bên cạnh đó, bạn không thể tự chủ động nếu một nhóm chủ nợ quyết định nộp đơn yêu cầu công ty bạn phá sản.

Khác biệt về hậu quả pháp lý

Nếu doanh nghiệp Giải thể, bạn có thể thành lập công ty mới vào ngay ngày hôm sau. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp bị Tuyên bố phá sản, chủ doanh nghiệp, giám đốc, tổng giám đốc có thể bị cấm thành lập, quản lý doanh nghiệp trong thời hạn từ 01 – 03 năm (trừ trường hợp phá sản do nguyên nhân bất khả kháng như thiên tai, dịch bệnh). Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng kinh doanh của những chủ doanh nghiệp này.

Khái quát quy trình và thời gian thực hiện giải thể/phá sản doanh nghiệp

Đóng cửa doanh nghiệp là một hành trình dài. Việc hiểu rõ quy trình giúp bạn chuẩn bị nguồn lực và tâm lý tốt nhất.

Quy trình giải thể doanh nghiệp

Thời gian thông thường kéo dài từ 3 – 6 tháng, tùy thuộc vào mức độ phức tạp của sổ sách kế toán. Các bước như sau:

• Thông qua quyết định: Họp hội đồng quản trị/thành viên để ra quyết định giải thể.
• Đóng mã số thuế: Đây là bước quan trọng và tốn thời gian nhất. Cơ quan thuế sẽ kiểm tra, quyết toán và thu hồi mọi khoản nợ thuế, phạt chậm nộp.
• Trả con dấu: Thực hiện tại cơ quan Công an (đối với doanh nghiệp dùng dấu do công an cấp trước đây).
• Nộp hồ sơ xóa tên: Nộp lên Phòng Đăng ký kinh doanh để chính thức xóa tên doanh nghiệp.

Quy trình phá sản doanh nghiệp

Thủ tục qua Tòa án vô cùng phức tạp, thường kéo dài từ 1 – 3 năm, có vụ việc kéo dài lâu hơn. Quy trình cơ bản sẽ như sau:

• Nộp đơn yêu cầu: Nộp đơn lên Tòa án nhân dân cấp có thẩm quyền.
• Tòa án thụ lý và mở thủ tục: Tòa án ra quyết định, chỉ định Quản tài viên để kiểm kê tài sản.
• Hội nghị chủ nợ: Triệu tập tất cả chủ nợ để thống nhất phương án phục hồi hoặc thanh lý.
• Thanh lý tài sản: Quản tài viên tiến hành bán tài sản để trả nợ theo thứ tự luật định.
• Tuyên bố phá sản: Tòa án ra quyết định tuyên bố doanh nghiệp phá sản.

Nên chọn hình thức giải thể hay phá sản doanh nghiệp?

Từ những phân tích trên, có thể thấy việc chọn hình thức nào sẽ bị chi phối bởi tình hình tài chính thực tế của doanh nghiệp.

• Nên (và phải) chọn giải thể khi: Công ty hoạt động kém hiệu quả nhưng vẫn có khả năng gom dòng tiền để thanh toán hết nợ nần. Việc chủ động giải thể giúp bạn đóng cửa nhanh gọn, chấm dứt chi phí phát sinh, giữ gìn uy tín và danh tiếng cá nhân để sẵn sàng cho các dự án khởi nghiệp khác trong tương lai.
• Bắt buộc phải chọn phá sản khi: Tài chính đã hoàn toàn kiệt quệ, nợ đầm đìa và không có bất kỳ nguồn lực nào để gồng gánh thêm. Lúc này, nộp đơn phá sản là cách để dùng pháp luật bảo vệ quyền lợi hợp pháp, phân chia tài sản còn lại minh bạch. Đồng thời, nó là giải phóng bạn khỏi áp lực truy đòi nợ dai dẳng một cách trái pháp luật.

Các câu hỏi thường gặp (FAQ)

Dưới đây là tổng hợp một số câu hỏi thường gặp và giải đáp nhanh:

Đang nợ thuế, nợ BHXH có thể làm thủ tục giải thể được không?

Tuyệt đối không. Điều kiện bắt buộc của giải thể là phải thanh toán 100% các khoản nợ, trong đó nợ thuế và nợ BHXH là những khoản bị cơ quan nhà nước kiểm soát gắt gao nhất. Nếu chưa đóng đủ, hồ sơ chốt thuế của bạn sẽ bị từ chối ngay từ bước đầu tiên.

Người quản lý công ty phá sản có phải đi tù không?

Bản chất của “Phá sản” là một rủi ro thương mại, do đó Tuyên bố phá sản là chế tài dân sự/thương mại, không phải là tội phạm hình sự. Chủ doanh nghiệp không phải đi tù chỉ vì công ty phá sản. Tuy nhiên, nếu trong quá trình điều tra, cơ quan chức năng phát hiện bạn có hành vi tẩu tán tài sản, trốn thuế, lừa đảo chiếm đoạt tài sản trước khi phá sản, bạn sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo các tội danh tương ứng.

Chủ nợ có quyền ép công ty giải thể không?

Không. Chủ nợ không có quyền yêu cầu doanh nghiệp giải thể (vì đây là quyết định nội bộ của doanh nghiệp). Tuy nhiên, nếu công ty chậm trả nợ quá 03 tháng, chủ nợ hoàn toàn có quyền nộp đơn lên Tòa án để yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với công ty của bạn.

Chi phí nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản là bao nhiêu?

Lệ phí phá sản mức cố định theo quy định của nhà nước hiện nay là 1.500.000 VNĐ. Tuy nhiên, khoản tiền lớn nhất bạn phải chuẩn bị là chi phí tạm ứng phí phá sản (để chi trả cho Quản tài viên và các hoạt động thẩm định, đăng báo…). Mức phí này do Tòa án quyết định dựa trên quy mô và tính chất phức tạp của từng vụ việc, thường dao động từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng.

Hiểu và phân biệt rõ giữa 2 hình thức giải thể và phá sản doanh nghiệp sẽ giúp bạn đảm bảo quyền lợi cũng như tránh được các rủi ro pháp lý không đáng có. Hy vọng những chia sẻ trong bài sẽ hữu ích với bạn. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc thống kê sổ sách, xử lý các khoản nợ hay chưa biết đóng cửa công ty hợp pháp, dịch vụ tư vấn pháp lý của Luật sư SPT sẽ giúp bạn:

• Đánh giá toàn diện hồ sơ, định hướng chính xác nên giải thể hay phá sản.
• Xử lý nhanh gọn, dọn dẹp sạch sẽ hồ sơ thuế, kế toán.
• Đại diện làm việc với cơ quan chức năng, bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp và tài sản cá nhân cho chủ sở hữu.

Liên hệ với chúng tôi:

CÔNG TY LUẬT TNHH SPT

• Địa chỉ: Tầng 1+2, số 18-1A khu đô thị Trung Yên, Phường Trung Hoà, Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội
• Chi nhánh Sơn Tây: Số Nhà 45 Phố Chùa Thông, Phường Sơn Lộc, Thị Xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội
• Hotline: 0995 126 868
• Email: lienhe@luatsuspt.vn