Theo khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, khi ly hôn, con dưới 36 tháng tuổi (dưới 3 tuổi) sẽ được giao trực tiếp cho người mẹ nuôi dưỡng. Tuy nhiên, pháp luật vẫn quy định các trường hợp ngoại lệ người bố có thể giành quyền nuôi con nếu chứng minh được người mẹ không đủ điều kiện chăm sóc. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết quy định pháp luật và hướng dẫn bạn cách bảo vệ quyền lợi nuôi con của mình.

Con dưới 3 tuổi khi ly hôn ở với ai theo luật định?

Theo Khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định rõ: Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi.

Trong giai đoạn này, trẻ cần nguồn sữa mẹ để phát triển, đồng thời sự gắn kết về mặt cảm xúc với người mẹ là yếu tố quan trọng giúp trẻ có tâm lý ổn định. Do đó, nếu không có bất kỳ tranh chấp nào, tòa án sẽ mặc định giao con dưới 3 tuổi cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng.

Dù luật có quy định ưu tiên người mẹ, nhưng sự thỏa thuận giữa hai vợ chồng luôn được tòa án đặt lên hàng đầu. Tòa án luôn tôn trọng quyền tự quyết định của các bên nếu điều đó mang lại lợi ích tốt nhất cho con cái.

Điều này có nghĩa là, ngay cả khi con dưới 3 tuổi, nếu người mẹ tự nguyện đồng ý và cả hai vợ chồng thống nhất giao con cho người bố nuôi dưỡng, tòa án vẫn sẽ công nhận thỏa thuận này. Đây là phương án hòa bình, ít gây tổn thương nhất cho con trẻ và giúp rút ngắn tối đa thời gian giải quyết thủ tục ly hôn.

Bố có được giành quyền nuôi con dưới 3 tuổi?

Không phải 100% vụ việc ly hôn, người mẹ đều giành được quyền nuôi con. Trên thực tế, người cha hoàn toàn có cơ hội nhận quyền nuôi dưỡng nếu chứng minh được việc ở với mẹ sẽ gây bất lợi cho sự phát triển của đứa trẻ.

Tòa án sẽ xem xét giao quyền trực tiếp nuôi con dưới 3 tuổi cho người bố trong hai trường hợp chính sau đây:

• Người mẹ từ chối nuôi con: Cả 2 đã có thỏa thuận từ trước, người mẹ sẽ tự nguyện nhường lại quyền nuôi dưỡng cho người bố.
• Người mẹ không đủ điều kiện chăm sóc: Bố chứng minh được mẹ không đáp ứng đủ các điều kiện tối thiểu về kinh tế, vật chất, tinh thần và sức khỏe để trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con cái.

Người không trực tiếp nuôi con có quyền và nghĩa vụ gì?

Dù không trực tiếp sống cùng trẻ, người cha (hoặc mẹ) vẫn giữ nguyên tư cách làm cha mẹ với các quyền và nghĩa vụ được pháp luật bảo hộ tuyệt đối. Cụ thể:

• Quyền thăm nom: Người không trực tiếp nuôi con có quyền thăm nom, chăm sóc con mà không ai được quyền cản trở. Tuy nhiên, nếu người này lạm dụng việc thăm nom để gây cản trở, ảnh hưởng xấu đến việc chăm sóc, giáo dục trẻ thì người đang nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom.
• Nghĩa vụ cấp dưỡng: Phải có nghĩa vụ cấp dưỡng để san sẻ gánh nặng tài chính. Mức cấp dưỡng do hai bên thỏa thuận. Nếu phải ra tòa, mức phổ biến trong thực tế xét xử thường từ 15% – 30% thu nhập thực tế/tháng của người cấp dưỡng hoặc tính dựa trên mức lương cơ sở hiện hành đối với người làm lao động tự do.

Cần chuẩn bị gì để giành quyền nuôi con dưới 36 tháng tuổi?

Phán quyết của Tòa án luôn dựa trên chứng cứ khách quan và hợp pháp. Để nắm chắc phần thắng, bạn cần xây dựng một bộ hồ sơ pháp lý vững chắc, chứng minh khả năng bảo đảm môi trường sống tốt nhất cho trẻ.

Chứng cứ về năng lực tài chính và chỗ ở

Tòa án cần sự đảm bảo về môi trường vật chất cho sự phát triển của trẻ. Bạn cần cung cấp:

• Chứng minh thu nhập: Hợp đồng lao động còn hiệu lực, sao kê lương ngân hàng trong 3-6 tháng gần nhất hoặc Giấy phép kinh doanh (nếu tự làm chủ).
• Chứng minh chỗ ở: Sổ đỏ (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) chính chủ hoặc Hợp đồng thuê nhà dài hạn, đảm bảo trẻ có không gian sống ổn định, không phải di chuyển liên tục.

Chứng cứ về thời gian trực tiếp chăm sóc con

Tài chính mạnh không thể bù đắp việc thiếu hụt sự chăm sóc trực tiếp. Bạn phải chứng minh mình có đủ quỹ thời gian dành cho con:

• Lịch trình làm việc linh hoạt: Xác nhận từ công ty/cơ quan về việc bạn có thời gian cố định, không phải làm ca đêm hay đi công tác thường xuyên.
• Hỗ trợ từ gia đình: Sự hỗ trợ từ người thân, đặc biệt là ông bà nội/ngoại còn minh mẫn, đủ sức khỏe và sẵn sàng phụ giúp chăm sóc trẻ hàng ngày.

Chứng cứ bất lợi của đối phương

Đây là yếu tố mang tính quyết định khi muốn giành quyền nuôi con. Cần cung cấp bằng chứng cho thấy người mẹ không đủ điều kiện, tư cách nuôi dưỡng:

• Hồ sơ y tế: Chứng minh đối phương mắc bệnh tâm thần, mất năng lực hành vi dân sự hoặc mắc bệnh hiểm nghèo không thể tự chăm sóc bản thân.
• Tài liệu từ cơ quan chức năng: Xác nhận của chính quyền về việc đối phương dính líu đến tệ nạn xã hội (ma túy, cờ bạc).
• Hình ảnh, video, tin nhắn: Bằng chứng xác thực về việc đối phương thường xuyên vắng nhà, bỏ bê con cái, hoặc nghiêm trọng hơn là có hành vi bạo hành thể chất, tinh thần trẻ.

Thủ tục và quy trình nộp đơn ly hôn giành quyền nuôi con

Quá trình giải quyết ly hôn và tranh chấp quyền nuôi con tại Tòa án thường gồm 3 bước cơ bản sau:

• Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ hợp lệ. Hồ sơ bao gồm: Đơn khởi kiện ly hôn (theo mẫu của Tòa), Bản chính Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn, Bản sao y công chứng CCCD của hai vợ chồng, Bản sao y Giấy khai sinh của con, và các tài liệu chứng cứ giành quyền nuôi con đã chuẩn bị ở trên.
• Bước 2: Nộp hồ sơ tại Tòa án. Bạn đem hồ sơ nộp tại Tòa án nhân dân cấp Quận/Huyện nơi bị đơn (người vợ/chồng của bạn) đang cư trú hoặc làm việc.
• Bước 3: Đóng án phí và tham gia tố tụng. Sau khi Tòa án xét duyệt hồ sơ hợp lệ, bạn sẽ nhận được thông báo nộp tiền tạm ứng án phí. Khi đã hoàn tất đóng phí, Tòa án sẽ thụ lý vụ án và gọi các bên lên tham gia các phiên hòa giải, công khai chứng cứ và cuối cùng là mở phiên tòa xét xử định đoạt quyền nuôi con.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Dưới đây là giải đáp nhanh một số câu hỏi thường gặp:

Thủ tục ly hôn giành quyền nuôi con mất bao lâu?

Thông thường, một vụ án ly hôn đơn phương có tranh chấp quyền nuôi con sẽ kéo dài từ 4 – 6 tháng kể từ khi tòa thụ lý. Tuy nhiên, thời gian có thể kéo dài hơn nếu vụ việc có tính chất phức tạp, các bên liên tục vắng mặt hoặc cần nhiều thời gian xác minh chứng cứ.

Con đúng 36 tháng tuổi (vừa tròn 3 tuổi) thì tòa xử thế nào?

Khi con đã tròn 36 tháng tuổi trở lên, nguyên tắc “mặc định giao cho mẹ” không còn hiệu lực. Lúc này, tòa án sẽ xem xét toàn diện quyền lợi về mọi mặt của trẻ (tài chính, chỗ ở, thời gian chăm sóc, nhân cách…) để quyết định giao con cho người có điều kiện tốt hơn.

Thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn được không?

Hoàn toàn được. Bất cứ lúc nào sau ly hôn, nếu chứng minh được người đang nuôi con không còn đủ điều kiện chăm sóc (ví dụ: lâm bệnh nặng, bạo hành con, bỏ bê không chăm sóc), bạn có quyền làm đơn yêu cầu Tòa án thay đổi quyền trực tiếp nuôi con.

Pháp luật có những quy định cực kỳ khắt khe nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ dưới 3 tuổi. Đối với người mẹ, ưu thế pháp lý là rất lớn, tuy nhiên người cha vẫn có thể giành quyền nuôi con trong một số trường hợp nhất định.

Đừng để sự thiếu am hiểu về luật pháp làm bạn mất đi cơ hội ở bên cạnh con cái. Đội ngũ Luật sư chuyên về Hôn nhân & Gia đình của Luật sư SPT luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn:

• Soạn thảo đơn từ chuẩn xác, đúng biểu mẫu của từng Tòa án.
• Định hướng cách thu thập bằng chứng hợp pháp, sắc bén.
• Đại diện bảo vệ quyền lợi tối đa trong các phiên hòa giải và tranh tụng.

Nếu bạn đang cần ly hôn nhanh, đúng quy định pháp luật hoặc đang có tranh chấp về quyền nuôi con, chia tài sản, cấp dưỡng, đội ngũ luật sư của Luật Sư SPT sẽ tư vấn và đồng hành xuyên suốt quá trình giải quyết vụ việc.

Thông tin liên hệ với chúng tôi:

CÔNG TY LUẬT TNHH SPT

• Địa chỉ: Tầng 1+2, số 18-1A khu đô thị Trung Yên, Phường Trung Hoà, Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội

• Chi nhánh Sơn Tây: Số Nhà 45 Phố Chùa Thông, Phường Sơn Lộc, Thị Xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội

• Hotline: 0995 126 868

• Email: lienhe@luatsuspt.vn