Ly hôn là một giai đoạn khủng hoảng, việc phân định ai được quyền nuôi con luôn là cuộc chiến dai dẳng, để lại nhiều tổn thương mệt mỏi cho cả người lớn lẫn trẻ nhỏ. Vậy khi ra tòa, ly hôn ai được quyền nuôi con? Theo quy định của pháp luật, vợ chồng có thể tự thỏa thuận quyền nuôi con. Tuy nhiên, trường hợp cả hai không tìm được tiếng nói chung và xảy ra tranh chấp, Tòa án sẽ đưa ra phán quyết dựa trên các quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình. Bài viết dưới đây sẽ chia sẻ đến bạn thông tin chi tiết về quy định của Luật hiện hành về quyền nuôi dưỡng con cái.

Nguyên tắc cơ bản về quyền nuôi con khi ly hôn

Pháp luật luôn tôn trọng và đề cao quyền tự quyết của các cá nhân trong quan hệ hôn nhân gia đình. Do đó, nguyên tắc đầu tiên và quan trọng nhất khi giải quyết vấn đề con cái là sự thỏa thuận tự nguyện giữa hai vợ chồng.

Nếu cả hai có thể tự thống nhất được ai sẽ là người trực tiếp nuôi dưỡng con, mức cấp dưỡng hàng tháng là bao nhiêu và phương thức cấp dưỡng như thế nào (hàng tháng, hàng quý hay một lần), Tòa án sẽ công nhận sự thỏa thuận đó. Quá trình này thường diễn ra rất suôn sẻ khi hai bên tiến hành thủ tục ly hôn thuận tình.

Chỉ khi hai bên nảy sinh mâu thuẫn, không thể tìm được tiếng nói chung, Tòa án mới can thiệp và phân xử dựa trên các quy định của pháp luật nhằm bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho đứa trẻ.

Quy định về quyền nuôi con theo từng độ tuổi

Khi bước vào giai đoạn tranh chấp, độ tuổi của con chính là thước đo pháp lý đầu tiên để Tòa án định hình quyền ưu tiên. Về cơ bản sẽ có 3 mốc như sau:

Trường hợp con dưới 36 tháng tuổi

Theo quy định của pháp luật, con dưới 36 tháng tuổi sẽ được mặc định giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng. Giai đoạn này trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ cần sự chăm sóc đặc biệt từ người mẹ về cả nguồn sữa lẫn sự gắn kết sinh học.

Tuy nhiên, người bố vẫn hoàn toàn có thể giành quyền nuôi con dưới 36 tháng nếu cung cấp được bằng chứng cho thấy người mẹ không đủ điều kiện để nuôi dưỡng trẻ:

• Người mẹ không đủ điều kiện sức khỏe: Mắc bệnh hiểm nghèo, bệnh tâm thần, mất năng lực hành vi dân sự không thể tự chăm sóc bản thân và con cái.
• Người mẹ bỏ bê, không làm tròn trách nhiệm: Có bằng chứng cụ thể về việc người mẹ thường xuyên vắng nhà, không chăm sóc con, bạo hành hoặc có lối sống tệ nạn.
• Hai bên có thỏa thuận khác: Bố mẹ tự thỏa thuận và người mẹ tự nguyện nhường lại quyền nuôi con cho bố để đảm bảo điều kiện sống tốt nhất cho trẻ.

Việc xác định quyền nuôi con dưới 36 tháng tuổi không chỉ dựa vào quy định pháp luật mà còn phụ thuộc vào từng hoàn cảnh cụ thể và các chứng cứ mà mỗi bên cung cấp. Nếu bạn đang băn khoăn về việc ly hôn con dưới 3 tuổi ở với ai hoặc cần tư vấn cách bảo vệ quyền nuôi con, hãy liên hệ với chúng tôi để được luật sư hỗ trợ và đưa ra giải pháp phù hợp với trường hợp của bạn.

Trường hợp con đủ 36 tháng tuổi đến dưới 7 tuổi

Khi trẻ qua 36 tháng tuổi, người mẹ sẽ không còn được ưu tiên về quyền nuôi dưỡng con. Lúc này, trước Tòa án, cơ hội giành quyền nuôi con của bố và mẹ là ngang nhau (50/50). Tòa án sẽ căn cứ vào điều kiện về mọi mặt của cả hai bên để quyết định giao con cho người có thể mang lại môi trường sống, học tập và phát triển toàn diện nhất.

Trường hợp con từ đủ 7 tuổi trở lên

Trẻ từ 7 tuổi đã bắt đầu có nhận thức rõ ràng về môi trường xung quanh và tình cảm gia đình. Do đó, pháp luật quy định: Tòa án bắt buộc phải hỏi ý kiến và xem xét nguyện vọng của con xem bé muốn sống với ai.

Ý kiến của trẻ chỉ có tính quan trọng bổ sung cho phán quyết cuối cùng, không phải là yếu tố quyết định 100%. Mục đích của Tòa án vẫn là bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho đứa trẻ. Nếu trẻ bày tỏ nguyện vọng muốn ở với bố nhưng người bố lại đang nghiện ngập, dính líu đến tệ nạn hoặc có hành vi bạo lực, Tòa án vẫn sẽ bác bỏ nguyện vọng này và giao con cho người mẹ nuôi dưỡng.

Điều kiện để giành quyền nuôi con trước Tòa

Nếu rơi vào trường hợp phải tranh chấp, bạn cần phải nắm rõ các tiêu chí mà Tòa án dùng để đánh giá năng lực nuôi con. Cụ thể các điều kiện cần có để chứng minh khả năng nuôi con là:

Điều kiện về kinh tế

Đây là nền tảng để duy trì cuộc sống và đảm bảo tương lai học hành cho trẻ. Trẻ em cần được ăn uống đầy đủ, đi học và chăm sóc y tế. Do đó, bạn cần chứng minh được khả năng kinh tế của mình thông qua:

• Hợp đồng lao động hợp pháp và ổn định.
• Bảng lương, sao kê tài khoản ngân hàng trong 3 – 6 tháng gần nhất để chứng minh dòng tiền đều đặn.
• Giấy tờ chứng minh chỗ ở: Sổ đỏ/Sổ hồng (nếu sở hữu nhà đất) hoặc Hợp đồng thuê nhà dài hạn thể hiện không gian sống an toàn, đủ rộng rãi cho con.

Điều kiện về tinh thần

Rất nhiều người cho rằng cứ nhiều tiền là sẽ giành được quyền nuôi con. Trên thực tế, nếu thu nhập bạn rất cao nhưng bạn thường xuyên đi công tác, không có thời gian cho con, Tòa án vẫn sẽ giao con cho người có thu nhập thấp hơn nhưng đáp ứng được điều kiện tinh thần:

• Thời gian dành cho con: Chứng minh bạn có giờ giấc làm việc linh hoạt, có khả năng tự đưa đón con đi học, tham gia các hoạt động ngoại khóa và trực tiếp chăm sóc con mỗi ngày.
• Môi trường hỗ trợ: Bạn sống trong khu vực an ninh tốt, gần trường học, bệnh viện. Đặc biệt, có sự hỗ trợ từ gia đình (ông bà nội/ngoại ở cùng hoặc ở gần để phụ giúp chăm sóc cháu) là một điểm cộng cực kỳ lớn.
• Lối sống và đạo đức: Chứng minh bản thân có lối sống lành mạnh, không mắc tệ nạn xã hội (cờ bạc, rượu chè), không có hành vi bạo lực.

Quyền và nghĩa vụ của người không trực tiếp nuôi con

Dù phán quyết của Tòa án như thế nào, tư cách làm cha, làm mẹ không bao giờ bị tước bỏ. Người không trực tiếp nuôi con vẫn có những quyền và nghĩa vụ ràng buộc bởi pháp luật.

• Nghĩa vụ cấp dưỡng

Người không trực tiếp nuôi con bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng để chia sẻ gánh nặng kinh tế với người nuôi dưỡng. Mức cấp dưỡng trước hết do hai bên tự thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được, Tòa án sẽ ấn định mức cấp dưỡng dựa trên thu nhập thực tế của người đóng và nhu cầu thiết yếu của đứa trẻ.

• Quyền thăm nom con

Pháp luật quy định rất rõ: Người không trực tiếp nuôi con có quyền thăm nom, chăm sóc con mà không ai được phép cản trở. Nếu bạn bị vợ/chồng cũ cố tình ngăn cấm, không cho gặp con, hãy thu thập bằng chứng. Bạn có quyền yêu cầu cơ quan Thi hành án dân sự hoặc nhờ chính quyền, đoàn thể địa phương can thiệp để buộc đối phương phải tuân thủ đúng bản án mà Tòa đã tuyên.

Giải đáp thắc mắc thường gặp (FAQ)

Dưới đây là giải đáp nhanh một số thắc mắc thường gặp:

ôi đang thất nghiệp hoặc có thu nhập thấp hơn chồng/vợ thì có được quyền nuôi con không?

Bạn vẫn hoàn toàn có cơ hội. Thu nhập thấp không đồng nghĩa với việc mất quyền nuôi con. Nếu bạn chứng minh được mình có sự hỗ trợ tài chính từ gia đình (ông bà ngoại/nội), đồng thời chứng minh được đối phương bận rộn không có thời gian chăm sóc con, bạn vẫn sẽ chiếm ưu thế lớn về mặt “điều kiện tinh thần”.

Chồng/vợ ngoại tình thì có bị tước quyền nuôi con không?

Ngoại tình là hành vi vi phạm chế độ hôn nhân một vợ một chồng. Dù luật không quy định trực tiếp “ngoại tình thì mất quyền nuôi con”, nhưng Tòa án sẽ đánh giá đây là điểm trừ rất nặng về mặt đạo đức và nhân cách. Điều này tạo ra lợi thế cực lớn cho người còn lại trong việc giành quyền trực tiếp nuôi dưỡng.

Chúng tôi có con sinh đôi (hoặc 2 con trở lên), Tòa án sẽ chia quyền nuôi dưỡng như thế nào?

Thông thường, để đảm bảo sự công bằng và giảm áp lực kinh tế, Tòa án có xu hướng chia mỗi người nuôi một bé. Tuy nhiên, nếu một trong hai bên chứng minh được mình có điều kiện kinh tế và thời gian vượt trội, hoàn toàn đủ khả năng nuôi dưỡng tốt cùng lúc cả hai (hoặc nhiều) bé để các con không bị chia cắt tình cảm, Tòa án vẫn có thể giao tất cả các con cho một người nuôi.

Dịch vụ Luật sư tư vấn ly hôn, hỗ trợ giành quyền nuôi con

Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực luật Hôn nhân và Gia đình, Luật sư SPT thấu hiểu những vấn đề và áp lực mà bạn đang phải gánh chịu. Chúng tôi cung cấp dịch vụ ly hôn nhanh trọn gói giúp bạn tối ưu hóa lợi thế trước Tòa:

• Tư vấn chiến lược giành quyền nuôi con: Luật sư sẽ trực tiếp lắng nghe, đánh giá chi tiết hoàn cảnh của bạn, từ đó phân tích rõ điểm mạnh – điểm yếu của cả hai bên để vạch ra phương án đấu tranh khả thi và an toàn nhất.
• Hỗ trợ thu thập chứng cứ: Chúng tôi sẽ hướng dẫn và hỗ trợ bạn thu thập các tài liệu hợp pháp để chứng minh năng lực tài chính, thời gian chăm sóc con. Đồng thời làm rõ những vi phạm hoặc hạn chế của đối phương (như ngoại tình, bạo lực, vô trách nhiệm).
• Soạn thảo hồ sơ chuẩn xác: Đội ngũ pháp lý sẽ đảm nhận toàn bộ việc soạn thảo đơn khởi kiện, bản tự khai và các văn bản tố tụng liên quan, giúp rút ngắn tối đa thời gian chờ đợi và tránh việc hồ sơ bị Tòa án trả về do sai sót.
• Trực tiếp bảo vệ quyền lợi trước Tòa: Các luật sư dày dặn kinh nghiệm của SPT sẽ đồng hành cùng bạn trong mọi giai đoạn, từ khâu hòa giải đến khi tham gia tranh tụng tại phiên tòa. Đưa ra những luận điểm đanh thép để bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của bạn và tương lai của đứa trẻ.

Luật sư SPT cung cấp dịch vụ tư vấn ly hôn, hỗ trợ giành quyền nuôi con

Hơn cả một dịch vụ pháp lý thông thường, Luật sư SPT luôn đặt tính nhân văn lên hàng đầu, ưu tiên các giải pháp hòa giải tinh tế nhằm giảm thiểu tối đa tổn thương tâm lý cho con trẻ.

Có thể thấy, ly hôn ai được quyền nuôi con không phải điều quan trọng nhất. Quan trọng nhất chính là sự phát triển của trẻ về mọi mặt từ thể chất, tinh thần để giúp trẻ được lớn lên, trưởng thành một cách bình thường. Nếu cần sự hỗ trợ, hãy liên hệ ngay với Luật sư SPT:

CÔNG TY LUẬT TNHH SPT

• Địa chỉ: Tầng 1+2, số 18-1A khu đô thị Trung Yên, Phường Trung Hoà, Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội

• Chi nhánh Sơn Tây: Số Nhà 45 Phố Chùa Thông, Phường Sơn Lộc, Thị Xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội

• Hotline: 0995 126 868

• Email: lienhe@luatsuspt.vn