Cuộc hôn nhân đi đến hồi kết là điều không ai mong muốn. Tuy nhiên, khi việc giải thoát cho nhau là lựa chọn tốt nhất, bạn cần nắm rõ các quy định pháp luật để quá trình này diễn ra nhanh chóng, dứt điểm. Vậy muốn ly hôn phải làm thủ tục gì? Bài viết dưới đây, Luật sư SPT sẽ chia sẻ đến bạn chi tiết hồ sơ, thủ tục và quy trình ly hôn theo quy định hiện hành.

Xác định hình thức ly hôn: Thuận tình hay đơn phương?

Trước khi chuẩn bị hồ sơ, bạn cần xác định rõ tình trạng hiện tại của mình thuộc trường hợp nào. Việc xác định đúng hình thức ly hôn giúp bạn chọn đúng mẫu đơn, nộp đúng cơ quan thẩm quyền và rút ngắn đáng kể thời gian giải quyết.

Pháp luật hiện hành phân chia thành hai hình thức ly hôn với bản chất và quy trình hoàn toàn khác biệt:

• Ly hôn thuận tình: Xảy ra khi cả hai vợ chồng đều hoàn toàn tự nguyện chấm dứt hôn nhân. Cả hai người đã thỏa thuận thống nhất được 100% các vấn đề gồm: ai là người trực tiếp nuôi con, mức cấp dưỡng bao nhiêu cũng như tự thỏa thuận được việc chia tài sản chung (không yêu cầu Tòa án phải phân chia).
• Ly hôn đơn phương: Xảy ra khi chỉ có một bên (vợ hoặc chồng) đệ đơn yêu cầu ly hôn. Hoặc cả hai đều đồng ý ly hôn nhưng lại phát sinh tranh chấp, không thể tự thỏa thuận được một trong các vấn đề như: giành quyền nuôi con, mức tiền cấp dưỡng, phân chia tài sản chung. Lúc này, Tòa án sẽ phải đóng vai trò trọng tài để phân xử theo quy định của pháp luật.

Dưới đây là bảng tổng hợp so sánh giúp bạn nhanh chóng phân biệt được 2 hình thức ly hôn này:

Checklist hồ sơ xin ly hôn cần chuẩn bị (Cập nhật 2026)

Để Tòa án thụ lý giải quyết nhanh chóng và không bị trả lại để bổ sung, hồ sơ xin ly hôn của bạn bắt buộc phải có đầy đủ các loại giấy tờ dưới đây:

• Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (Bản chính): Nếu mất bản chính, bạn phải xin cấp Bản sao trích lục tại UBND nơi đã đăng ký kết hôn trước đây.
• CMND/CCCD hoặc Hộ chiếu của cả hai vợ chồng (Bản sao có chứng thực): Yêu cầu giấy tờ phải còn hạn sử dụng và thông tin khớp với hệ thống dữ liệu quốc gia.
• Giấy khai sinh của các con (Bản sao có chứng thực): Bắt buộc nếu hai vợ chồng có con chung và yêu cầu Tòa án giải quyết quyền nuôi con/cấp dưỡng.
• Giấy xác nhận thông tin về cư trú (CT07): Do Sổ hộ khẩu giấy đã được bãi bỏ, bạn cần xin giấy xác nhận này tại Công an cấp xã/phường (hoặc dùng bản in từ cổng Dịch vụ công) để Tòa án xác định đúng thẩm quyền giải quyết.
• Giấy tờ chứng minh tài sản chung, nợ chung: Bao gồm sổ đỏ, sổ hồng, giấy đăng ký xe, sổ tiết kiệm, hợp đồng vay nợ… (Bản sao chứng thực – chỉ nộp nếu có yêu cầu Tòa án phân chia).

Tùy thuộc vào hình thức bạn đã xác định ở trên, bạn cần điền đầy đủ thông tin vào đúng mẫu đơn pháp luật quy định:

• Mẫu số 01-VDS: Đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, thỏa thuận nuôi con, chia tài sản khi ly hôn (áp dụng cho thuận tình).
• Mẫu số 23-DS: Đơn khởi kiện ly hôn (áp dụng cho đơn phương).

Quy trình làm thủ tục ly hôn chi tiết từng bước

Về cơ bản, quy trình làm thủ tục ly hôn thường gồm 4 bước như sau:

Bước 1: Chuẩn bị và nộp hồ sơ

Việc nộp đúng thẩm quyền là cực kỳ quan trọng. Nếu nộp sai, hồ sơ của bạn sẽ bị trả lại, làm mất rất nhiều thời gian.

• Ly hôn thuận tình: Hai vợ chồng có quyền thỏa thuận nộp hồ sơ tại Tòa án nhân dân cấp Huyện/Quận nơi vợ hoặc chồng đang cư trú, làm việc.
• Ly hôn đơn phương: Bắt buộc nộp hồ sơ tại Tòa án nhân dân cấp Huyện/Quận nơi Bị đơn (người bị kiện) đang thường trú hoặc tạm trú.
• Trường hợp có yếu tố nước ngoài (một bên ở nước ngoài hoặc tài sản ở nước ngoài), thẩm quyền thuộc về Tòa án nhân dân cấp Tỉnh.

Cách thức nộp: Bạn có thể nộp trực tiếp tại bộ phận tiếp nhận đơn của Tòa án, gửi qua đường bưu điện hoặc nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia (nếu Tòa án địa phương đã áp dụng).

Bước 2: Nộp tiền tạm ứng án phí

Sau khi nhận hồ sơ, trong khoảng 5-8 ngày làm việc, nếu hồ sơ hợp lệ, Tòa án sẽ ra Thông báo nộp tiền tạm ứng án phí.

Bạn cầm thông báo này đến Chi cục Thi hành án dân sự (cùng cấp với Tòa án) để nộp tiền. Sau đó, bạn mang Biên lai thu tiền quay lại nộp cho Tòa án. Chỉ khi nhận được biên lai này, Tòa án mới chính thức thụ lý vụ án và bắt đầu quá trình giải quyết.

Bước 3: Tòa án triệu tập và tiến hành hòa giải

Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, hòa giải tại Tòa án là thủ tục bắt buộc. Thẩm phán sẽ mời hai vợ chồng lên làm việc để tìm hiểu nguyên nhân mâu thuẫn, tư vấn và hàn gắn. Sẽ có 2 trường hợp:

• Hòa giải thành: Hai vợ chồng đoàn tụ, Tòa án đình chỉ giải quyết vụ án.
• Hòa giải không thành: Nếu các bên vẫn kiên quyết ly hôn, Tòa án sẽ lập biên bản hòa giải không thành và tiếp tục đưa vụ việc ra xem xét, xét xử.

Bước 4: Mở phiên tòa và ra phán quyết

• Đối với ly hôn thuận tình: Hết thời hạn 07 ngày kể từ ngày lập biên bản hòa giải không thành, nếu hai bên không thay đổi ý kiến, Tòa án sẽ ra Quyết định công nhận thuận tình ly hôn. Quyết định này có hiệu lực pháp luật ngay lập tức.
• Đối với ly hôn đơn phương: Tòa án sẽ đưa vụ án ra xét xử. Thẩm phán sẽ căn cứ vào hồ sơ, chứng cứ và lời khai tại phiên tòa để ra Bản án giải quyết ly hôn, phán quyết về việc chấm dứt hôn nhân, quyền trực tiếp nuôi con và tỷ lệ chia tài sản. Bản án đơn phương có thể bị kháng cáo trong vòng 15 ngày.

Giải quyết ly hôn mất bao lâu? Chi phí bao nhiêu?

Thời gian giải quyết và chi phí ly hôn đều được quy định rõ ràng trong luật hiện hành:

Thời gian giải quyết

Thời gian giải quyết phụ thuộc trực tiếp vào tính chất phức tạp của từng vụ việc và sự hợp tác của các bên.

• Ly hôn thuận tình: Thông thường quá trình giải quyết diễn ra khá nhanh, kéo dài từ 1 – 2 tháng kể từ ngày Tòa án thụ lý.
• Ly hôn đơn phương: Thời gian chuẩn bị xét xử theo luật định là 4 tháng, có thể gia hạn thêm 2 tháng nếu vụ án phức tạp. Thực tế, một vụ án ly hôn đơn phương có tranh chấp tài sản lớn hoặc khó xác minh nơi cư trú của bị đơn có thể kéo dài từ 4 – 6 tháng, thậm chí hơn 1 năm.

Án phí ly hôn

• Án phí không có giá ngạch (Chỉ yêu cầu ly hôn, quyền nuôi con, không có tranh chấp tài sản): Mức án phí là 300.000 VNĐ.
• Án phí có giá ngạch (Có tranh chấp và yêu cầu Tòa án chia tài sản): Ngoài 300.000 VNĐ tiền án phí ly hôn, đương sự sẽ phải chịu thêm án phí chia tài sản, được tính theo tỷ lệ phần trăm giá trị tài sản mà mỗi bên được chia. Ví dụ: Tài sản được chia trị giá từ 400 triệu – 800 triệu VNĐ thì mức án phí là 20.000.000 VNĐ + 4% của phần giá trị tài sản vượt quá 400 triệu VNĐ.

Giải đáp các câu hỏi thường gặp (FAQ)

Sau đây là giải đáp nhanh một số câu hỏi thường gặp khi làm thủ tục ly hôn:

Mất giấy đăng ký kết hôn có ly hôn được không?

Hoàn toàn được. Bạn có thể đến UBND xã/phường nơi đã đăng ký kết hôn trước đây (hoặc nơi cư trú hiện tại nếu dữ liệu đã được số hóa) để yêu cầu cấp Bản sao trích lục kết hôn. Giấy này có giá trị pháp lý tương đương bản chính để nộp cho Tòa.

Vợ/chồng giấu giấy tờ, không chịu ký đơn thì làm sao?

Hôn nhân là tự nguyện, do đó pháp luật bảo vệ quyền tự do ly hôn của bạn. Nếu đối phương cố tình giấu giấy tờ tùy thân, hộ khẩu hoặc không chịu ký đơn, bạn hãy:

• Chuẩn bị hồ sơ ly hôn đơn phương.
• Với giấy tờ bị thiếu, bạn có thể xin xác nhận cư trú tại Công an phường/xã và trình bày rõ trong đơn khởi kiện lý do thiếu sót giấy tờ để Tòa án tiến hành xác minh, thu thập chứng cứ.

Một bên đang ở nước ngoài thì nộp đơn ở đâu?

Nếu một trong hai người đang sinh sống, làm việc tại nước ngoài, thẩm quyền giải quyết không còn thuộc về Tòa án cấp Huyện. Bạn bắt buộc phải nộp đơn tại Tòa án nhân dân cấp Tỉnh/Thành phố trực thuộc trung ương nơi cư trú của người ở trong nước.

Đang mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi có được ly hôn?

Pháp luật có quy định đặc biệt nhằm bảo vệ sức khỏe và tâm lý của phụ nữ và trẻ em:

• Người chồng: Không có quyền yêu cầu ly hôn (không được phép ly hôn đơn phương) khi vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
• Người vợ: Vẫn có quyền tự mình đệ đơn yêu cầu ly hôn đơn phương hoặc hai vợ chồng có thể tiến hành thủ tục ly hôn thuận tình bình thường.

Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, chính xác ngay từ đầu và nắm rõ quy trình sẽ quyết định hơn 80% tiến độ giải quyết một vụ án ly hôn. Hy vọng những chia sẻ về pháp lý phía trên của Luật sư SPT sẽ hữu ích với bạn.

Nếu bạn gặp khó khăn trong việc chuẩn bị hồ sơ, đối phương không hợp tác hoặc đang đối mặt với các tranh chấp phức tạp về tài sản, quyền nuôi con, thì hãy liên hệ với Luật sư SPT để được hỗ trợ. Đội ngũ Luật sư về Hôn nhân gia đình của chúng tôi sẽ tư vấn phương án giải quyết ly hôn nhanh, bảo mật và bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của bạn.

CÔNG TY LUẬT TNHH SPT

• Địa chỉ: Tầng 1+2, số 18-1A khu đô thị Trung Yên, Phường Trung Hoà, Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội

• Chi nhánh Sơn Tây: Số Nhà 45 Phố Chùa Thông, Phường Sơn Lộc, Thị Xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội

• Hotline: 0995 126 868

• Email: lienhe@luatsuspt.vn